نمایش متن استاندارد
Uptime Standard 2024 – استاندارد آپ‌تایم ۲۰۲۴ در مراکز داده
در این مقاله از پادکست آپ‌تایم، استاندارد Uptime Standard 2024 را بررسی می‌کنیم؛ چارچوب بین‌المللی طراحی، ساخت، و بهره‌برداری از مراکز داده با تمرکز بر سطوح Tier، قابلیت اطمینان و پایداری.
مقدمه: چرا Uptime Standard 2024 اهمیت دارد؟
استاندارد Uptime Standard 2024 یکی از مرجع‌ترین و پرکاربردترین استانداردهای جهانی در حوزه طراحی و ارزیابی مراکز داده است. این استاندارد توسط مؤسسه معتبر Uptime Institute تدوین شده و نسخه ۲۰۲۴ آن شامل آخرین به‌روزرسانی‌ها درباره‌ی الزامات طراحی، بهره‌برداری، و مدیریت پایداری در دیتاسنترها است.
هدف اصلی این استاندارد، اطمینان از عملکرد پایدار (Availability)، افزونگی مؤثر (Redundancy)، و قابلیت نگهداری هم‌زمان (Concurrent Maintainability) در زیرساخت‌های حیاتی فناوری اطلاعات است.
این سند به‌ویژه برای شرکت‌های فعال در زمینه‌ی میزبانی ابری، بانک‌ها، اپراتورهای مخابراتی و سازمان‌های دولتی اهمیت دارد، زیرا به‌عنوان مرجع بین‌المللی برای تعیین سطح قابلیت اطمینان مراکز داده (Tier Level) شناخته می‌شود.
ساختار کلی استاندارد Uptime
استاندارد Uptime Institute بر اساس چهار سطح یا Tier اصلی تدوین شده است که هر سطح میزان دسترس‌پذیری (Availability) و افزونگی (Redundancy) زیرساخت را مشخص می‌کند:
🔹 Tier I – Basic Capacity
حداقل سطح استاندارد که دارای یک مسیر تأمین توان و سرمایش است و افزونگی ندارد. برای مراکز داده کوچک و محیط‌های توسعه‌ای مناسب است.
🔹 Tier II – Redundant Capacity Components
در این سطح، برخی اجزای بحرانی مانند UPS یا خنک‌کننده‌ها افزونگی دارند، اما مسیرهای توان یا شبکه هنوز یکتا هستند.
🔹 Tier III – Concurrently Maintainable
در Tier III، مرکز داده می‌تواند بدون خاموشی سرویس، نگهداری شود. همه مسیرهای بحرانی دوگانه هستند. این سطح برای دیتاسنترهای سازمانی و بانکی مناسب است.
🔹 Tier IV – Fault Tolerant
بالاترین سطح استاندارد با توانایی تحمل خطا (Fault Tolerance). در Tier IV هیچ خرابی واحدی نمی‌تواند باعث توقف خدمات شود. این سطح در مراکز داده مأموریت‌حیاتی (Mission Critical) مانند نظام بانکی، نظامی و مخابراتی به‌کار می‌رود.
برای مطالعه جزئیات بیشتر درباره الزامات طراحی و ساخت در سطوح Tier، می‌توانید به استاندارد TIA-942-C-2024 مراجعه کنید.
نکات کلیدی و تغییرات نسخه ۲۰۲۴
نسخه ۲۰۲۴ استاندارد آپ‌تایم شامل تغییرات مهمی است که متناسب با فناوری‌های نوین مراکز داده مانند Edge Computing و Cloud Hybrid تدوین شده است.
🔸 تغییر در رویکرد طراحی
در این نسخه، طراحی ماژولار و استفاده از منابع تجدیدپذیر انرژی (Renewable Energy) به‌عنوان بخشی از معیار ارزیابی افزوده شده است. این رویکرد هماهنگ با استاندارد EN50600-Renewable Energy Factor است.
🔸 تأکید بر بهره‌وری انرژی (Energy Efficiency)
Uptime Standard 2024 در بخش‌های جدید خود با استاندارد EN50600-Power Usage Effectiveness (PUE) هم‌راستا شده تا مصرف انرژی دیتاسنترها کاهش یابد.
🔸 افزودن الزامات امنیت فیزیکی و سایبری
در نسخه جدید، ارزیابی‌های امنیتی در سطح فیزیکی و منطقی بر اساس استانداردهای مکمل مانند
NFPA Standard
و
EN50600-Security Systems
یکپارچه‌سازی شده است.
🔸 توجه به الزامات پدافند غیرعامل
در بخش طراحی فیزیکی، هماهنگی با الزامات ملی مانند
الزامات پدافند غیرعامل مراکز داده
به‌صورت مستقیم مورد اشاره قرار گرفته است.
روش ارزیابی و صدور گواهینامه
مؤسسه Uptime برای ارزیابی دیتاسنترها سه مرحله اصلی را معرفی کرده است:
  1. Tier Certification of Design Documents (TCDD):
    ارزیابی نقشه‌های طراحی و انطباق آن‌ها با الزامات استاندارد.
  2. Tier Certification of Constructed Facility (TCCF):
    بازرسی فیزیکی تأسیسات پس از ساخت.
  3. Tier Certification of Operational Sustainability (TCOS):
    بررسی عملکرد، نگهداری، و عملیات پایدار مرکز داده در طول بهره‌برداری.
این فرآیند اطمینان می‌دهد که مرکز داده نه‌تنها در طراحی، بلکه در عملکرد واقعی نیز مطابق استاندارد جهانی عمل می‌کند.
ارتباط Uptime Standard با سایر استانداردها
Uptime Standard 2024 به‌طور مستقیم با مجموعه‌ای از استانداردهای فنی و مدیریتی در حوزه دیتاسنتر مرتبط است:
  • BICSI002 – راهنمای طراحی و ساخت زیرساخت‌های فیزیکی مراکز داده
  • TIA-606-B – مدیریت و لیبل‌گذاری سیستم‌های کابل‌کشی
  • TIA-607-C – الزامات سیستم ارتینگ و اتصال زمین
  • ASHRAE Standard – استاندارد شرایط محیطی و کنترل دما در مراکز داده
این ارتباط متقابل سبب می‌شود که طراحی و ارزیابی مراکز داده در ایران نیز بتواند بر اساس ترکیب چند استاندارد مرجع انجام شود.
اهمیت پیاده‌سازی Uptime Standard در ایران
با رشد سریع زیرساخت‌های ابری، مراکز داده ملی و دیتاسنترهای بانکی، انطباق با Uptime Standard 2024 به یک الزام حیاتی تبدیل شده است.
در ایران، علاوه بر این استاندارد، مقررات محلی مانند
ضوابط طراحی، اجرا و بهره‌برداری مراکز داده سازمان برنامه و بودجه کشور
و
استاندارد نظام صنفی رایانه‌ای کشور
نیز مکمل الزامات Uptime محسوب می‌شوند.
پیاده‌سازی صحیح این استانداردها منجر به افزایش پایداری خدمات، کاهش ریسک خرابی و بهبود بهره‌وری انرژی در مراکز داده می‌شود.
جمع‌بندی
استاندارد Uptime Standard 2024 فراتر از یک سند فنی است؛ این چارچوبی جامع برای طراحی، اجرا و ارزیابی عملکرد مراکز داده مدرن در سراسر جهان است.
این نسخه جدید با تمرکز بر بهره‌وری انرژی، امنیت، و انعطاف‌پذیری عملیاتی، راهنمایی کامل برای تیم‌های طراحی، پیمانکاران و مدیران فناوری اطلاعات فراهم می‌کند.
برای مطالعه سایر استانداردهای تکمیلی و بین‌المللی در حوزه دیتاسنتر، پیشنهاد می‌شود به صفحات زیر در سایت پادکست آپ‌تایم نیز مراجعه کنید:
نمایش متن استاندارد